ภูมิปัญญาด้านอาหาร

1) ตำแย้ใส่บักม่วง
ตำแย้ใส่บักม่วง เป็นอาหารที่หายาก เพราะวัตถุดิบบางอย่างหาได้ยาก มีวัตถุดิบดังนี้ แย้ (Leiolepis belliana rubritaeniata) พริกป่น หอมแดง มะม่วง และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำแย้มาลอกหนังออก แล้วกรีดท้องเอาอวัยวะภายในออก ล้างน้ำ แล้วนำไปย่างให้สุก พอแย้สุกก็นำแย้มาตำให้ละเอียดเอามะม่วงที่ยำแล้วตำให้เข้ากัน พอเข้ากันก็ปรุงรสตามความชอบ ตำแย้ใส่บักม่วงรับประทานกับข้าวเหนียวจะอร่อยมาก

ผู้ให้ข้อมูล นางวาสนา ยอดบุญมา
บ้านเลขที่ 47 หมู่ที่ 6 บ้านปอพาน ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

2) เครือหมาน้อย
เครือหมาน้อย เป็นอาหารที่มีสรรพคุณทางยาและหาได้ง่าย เครือหมาน้อยมีวัตถุดิบดังนี้ เครือหมาน้อย (Cissampelos pareira L. var. hirsuta (Buch. ex DC.) Forman.)  พริก ปลาดุกย่าง มะเขือขื่น และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำเครือหมาน้อยมาขยี้ใส่น้ำ กรองเอาแต่น้ำ พักไว้ประมาณ ๒-๓ นาที แล้วต้มปลาดุกในน้ำปลาร้าจนสุก พอปลาดุกสุกก็นำมาแกะเอาแต่เนื้อปลาดุก นำมาตำให้ละเอียดและปรุงรส เสร็จแล้วนำปลาดุกที่ปรุงรสแล้วมาคลุกเคล้ากับน้ำเครือหมาน้อย ใสมะเขือขื่น เครือหมาน้อยรับประทานกับข้าวเหนียวหรือรับประทานเฉยๆก็อร่อย

ผู้ให้ข้อมูล นางสา ป้อมยายับ
บ้านเลขที่ 40 หมู่ที่ 6 บ้านปอพาน ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

3) ลาบเทา
ลาบเทา เป็นอาหารที่หาได้ยาก ลาบเทามีวัตถุดิบดังนี้ เทา พริกป่น ข้าวคั่ว ปลาต้ม ต้นหอม

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำเทามาล้างน้ำ ต้มในน้ำที่เดือด พอสุกตักขึ้นมาพักไว้ จากนั้นนำปลามาล้างน้ำเพื่อที่จำนำไปต้ม พอปลาสุก นำปลามาแกะเอาแต่เนื้อปลา ตำเนื้อปลากับพริกป่น และข้าวคั่ว ให้เข้ากัน เสร็จแล้วนำเทามาคลุกเคล้ากับป่นปลา ปรุงรส ลาบเทารับประทานกับข้าวเหนียวหรือรรับประทานเฉยๆก็อร่อย

ผู้ให้ข้อมูล นางบัวผัน อรุณโน
บ้านเลขที่ 64 หมู่ที่ 3 บ้านนาหาด ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

4) อ่อมหอย
อ่อมหอย มีวัตถุดิบดังนี้ หอย ต้นหอม ผักชีลาว และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหารนำหอยมาล้างน้ำ ตัดก้นแล้วนำไปต้ม ใส่ต้นหอม ผักชี และปรุงรสให้อร่อย อ่อมหอยใช้ไม้จิ้มหัวหอยรับประทานกับข้าวเหนียวก็อร่อย

ผู้ให้ข้อมูล
นางหลิน ราชาเจริญ  บ้านเลขที่ 19 หมู่ที่ 3 บ้านนาหาด ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม
นางผม ป้อมยายับ บ้านเลขที่ 44 หมู่ที่ 3 บ้านนาหาด ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

5) ส้มปลาตะเพียน
ส้มปลาตะเพียน เป็นอาหารหมักดอง ส้มปลาตะเพียนมีวัตถุดิบดังนี้ ปลาตะเพียน กระเทียม ข้าวเหนียว ใบตองกล้วย

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำปลาตะเพียนมาขูดเกล็ดออก ล้างน้ำ จากนั้นขูดเอาแต่เนื้อปลาตะเพียน สับให้ละเอียด ใส่กระเทียมที่โขลกแล้ว และปรุงรส คลุกเคล้าให้เข้ากัน แล้วนำมาห่อใส่ใบตองกล้วย ส้มปลาตะเพียนทิ้งไว้ 1 วันก็สามารถรับประทานได้ แต่ถ้าชอบเปรี้ยวๆ ทิ้งเอาไว้ประมาณ 2 วัน หรือเก็บไว้ในตู้เย็นก็ได้ ส้มปลาตะเพียนเวลารับประทานจะทอดหรือกินดิบก็อร่อย

ผู้ให้ข้อมูล แม่ไพวรรณ ป่องปอเหล่า
บ้านเลขที่ 101 หมู่ที่ 3 บ้าน นาหาด ตำบล พระธาตุ อำเภอ  นาดูน จังหวัด มหาสารคาม

6) บวชแตงจริง(แตงไทย)
บวชแตงจริง (แตงไทย) เป็นอาหารหวาน บวชแตงจริง (แตงไทย) มีวัตถุดิบดังนี้ แตงจริง(แตงไทย) น้ำตาล น้ำกะทิ เกลือ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำแตงจริง (แตงไทย) มาปอกเปลือกแล้วหั่นเป็นชิ้นพอดีคำ แล้วนำไปแช่น้ำปูนขาว ๑ ชั่วโมง ต้มน้ำกะทิใส่น้ำตาล เกลือ กวนจนน้ำตาลและเกลือละลาย จากนั้นนำแตงจริง (แตงไทย) ที่หั่นแล้ว ใส่ลงไปในน้ำกะทิ บวชแตงจริง (แตงไทย) รับประทานเป็นอาหารว่าง ใส่น้ำแข็งลงไปเพื่อเพิ่มความอร่อย

ผู้ให้ข้อมูล นางไพวรรณ ป่องปอเหล่า
บ้านเลขที่ 101 หมู่ที่ 3 บ้านนาหาด ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

7) หมกปลา
หมกปลา มีวัตถุดิบดังนี้ ปลา ผักชีลาว ผักหอม ใบแมงลัก พริก ตะไคร้ และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร ถ้าปลามีเกล้ดขนาดใหญ่ขูดเกล็ดปลาออก ล้างน้ำ นำปลามาสับให้เป็นชิ้นเล็ก ๆ โขลกพริก ตะไคร้ ให้ละเอียด ใส่ลงในปลา จากนั้นใส่ผักชีลาว ผักหอม ใบแมงลักและปรุงรส คลุกเคล้าให้เข้ากัน แล้วนำไปห่อใส่ใบตองกล้วย นำไปนึ่ง 20-30 นาทีพอประมาณ ให้ปลาสุก หมกปลารับประทานกับข้าวเหนียวหรือข้าวสวยก็อร่อย

ผู้ให้ข้อมูล นางใบ ปินะเล
บ้านเลขที่ 36 หมู่ที่ 3 บ้าน นาหาด ตำบล พระธาตุ อำเภอ นาดูน จังหวัด มหาสารคาม

8) ปลาแดกอึ่ง
ปลาแดกอึ่ง เป็นอาหารที่หารยาก เพราะวัตถุดิบบางชนิดมีเป็นบางฤดู ปลาแดกอึ่งมีวัตถุดิบดังนี้ อึ่ง เกลือ รำข้าว

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำอึ่งมาล้างทำความสะอาด ใส่เกลือใส่รำข้าว คลุกเคล้าให้เข้ากัน แล้วนำไปใส่ไห 2-3 สัปดาห์ ปลาแดกอึ่งนำมาปิ้งรับประทานกับข้าวเหนียวจะมีรสชาติที่อร่อย

ผู้ให้ข้อมูล นางผม ป้อมยายับ
บ้านเลขที่ 44 หมู่ที่ 3 บ้านนาหาด ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน จังหวัด มหาสารคาม

9) ลอดช่อง
ลอดช่อง เป็นอาหารหวาน ลอดช่องมีวัตถุดิบดังนี้ แป้งข้าวจ้าวข้าวเหนียว กะทิ น้ำตาล

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำแป้งข้าวจ้าวใส่น้ำแล้วนำไปกวน พอได้ที่แล้วนำไปใส่หม้อที่เป็นรู สำหรับทำลอดช่อง แล้วคนๆ ร่อนให้แป้งลงตามช่องลงในน้ำเย็น จากนั้นกวนน้ำกะทิและน้ำตาลจนละลาย นำลอดช่องลงในน้ำกะทิ ลอดช่องรับประทานกับน้ำแข็งจะอร่อย หรือทำในงานต่างๆ

ผู้ให้ข้อมูล นางผม ป้อมยายับ
บ้านเลขที่ 44 หมู่ที่ 3 บ้านนาหาด ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน จังหวัด มหาสารคาม

10) เชื่อมมะขาม
เชื่อมมะขาม มีวัตถุดิบดังนี้ มะขาม น้ำตาล

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำมะขามมาปอกเปลือก แล้วนำไปต้มให้น้ำที่เปรี้ยวของมะขามออก จากนั้นนำมะขามมากวนกับน้ำตาล ใช้ไฟอ่อนๆ กวนจนมะขามกับน้ำตามเข้ากัน เชื่อมมะขามรับประทานกับข้าวเหนียวก็อร่อย

ผู้ให้ข้อมูล นางบัวผัน อรุณโน บ้านเลขที่ 64 หมู่ที่ 3 บ้าน นาหาด ตำบล พระธาตุ อำเภอ นาดูน จังหวัด มหาสารคาม

11) ส้มผักแป้น
ส้มผักแป้น มีวัตถุดิบดังนี้ ผักแป้น มะเขือขื่น ข้าวเหนียว และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำผักแป้นมาล้างน้ำ คั้นให้ผักแป้นช้ำ ล้างน้ำอีกรอบ ใส่เกลือ ข้าวเหนียวสุก มะเขือขื่น คลุกเคล้าให้เข้ากัน เก็บใส่กระปุกปิดฝา 2-3วัน ส้มผักแป้นรับประทานกับป่นปลา หรือเป็นเครื่องเคือง

ผู้ให้ข้อมูล นายบุญชู แก้วจันทร์ บ้านเลขที่ 69 หมู่ที่ 3 บ้านนาหาด ตำบล พระธาตุ อำเภอ นาดูน จังหวัด มหาสารคาม

12) คั่วแมงจีนูน
คั่วแมงจีนูน มีวัตถุดิบดังนี้ แมงจีนูน และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร ล้างแมงจีนูนให้สะอาด แล้วนำมาคั่ว ปรุงรส คั่วจนแมงจีนูนสุก แมงจีนูน เมื่อจะรับประทาน ควรเด็ดปีกออกจะได้รับประทานง่าย

ผู้ให้ข้อมูล นางทองคำ  บุญตา บ้านเลขที่ 3  หมู่ที่ 6 บ้านปอพาน  ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน  จังหวัดมหาสารคาม

13) หมกฮวก (หมกลูกอ๊อด)
หมกฮวก (หมกลูกอ๊อด) มีวัตถุดิบดังนี้ ฮวก (ลูกอ๊อด) ผักอีตู่ (ใบแมงลัก) ใบตองกล้วย

ขั้นตอนการประกอบอาหาร  บีบเครื่องในของฮวก (ลูกอ๊อด) ล้างน้ำให้สะอาด ปรุงรสแล้วใส่ผักอีตู่ (ใบแมงลัก) จากนั้นนำใบตองกล้วยมาห่อ นำไปนึ่ง ใช้เวลาเวลาประมาณ 30 นาที ก็จะสุก หมกฮวกรับประทานกับข้าวเหนียวหรือข้าวสวยก็อร่อย

ผู้ให้ข้อมูล นางทองคำ  บุญมา
บ้านเลขที่ 3  หมู่ที่ 6  บ้านปอพาน  ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน  จังหวัด มหาสารคาม

14) ผัดเผ็ดกะปอม(ผัดเผ็ดกิ้งก่า)
ผัดเผ็ดกะปอม(ผัดเผ็ดกิ้งก่า) มีวัตถุดิบดังนี้ กิ้งก่า พริก ตะไคร้ ใบกะเพรา และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร  นำกะปอม (กิ้งก่า) มาลอกหนัง ล้างน้ำให้สะอาด สับกะปอม (กิ้งก่า) จากนั้นนำพริกกับตะไคร้มาโขลกให้ละเอียด นำพริกกับตะไคร้ที่โขลกแล้วไปผัดให้พอหอม นำกะปอมที่สับไว้มาผัด เติมน้ำเปล่า และปรุงรส ผัดพอสุกแล้วใส่ใบกะเพราลงไป จะใช้เวลาผัดประมาณ 10 นาที ผัดเผ็ดกะปอม (ผัดเผ็ดกิ้งก่า) กินกับข้าวสวยจะอร่อยมาก

ผู้ให้ข้อมูล นางทองคำ  บุญมา
บ้านเลขที่ 3 หมู่ที่ 6  บ้านปอพาน  ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน  จังหวัด มหาสารคาม

15) หมกกบใส่ปลีกล้วย
หมกกบใส่ปลีกล้วย เป็นอาหารที่มีรสชาติอร่อย หอมกลิ่นของใบตองกล้วย หมกกบใส่ปลีกล้วยวัตถุดิบดังนี้ กบ (Hoplobatrachus rugulosus) ผักชีลาว (Anethum graveolens L.) ขิง (Zingiber officinale Roscoe) หอมแดง (Allium ascalonicum L.) ตะไคร้ (Cymbopogon citratus Stapf.) ปลีกล้วย พริก (Capsicum frutescens L.) ผักอีตู่ (ใบแมงลัก) (Ocimum africanum Lour.) ใบตองกล้วย (Musa x paradisiaca L.(ABB group)) และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำกบมาลอกหนังออก ล้างน้ำ แล้วนำกบมาสับให้ละเอียด จากนั้นนำปลีกล้วยที่สับไว้ ตะไคร้ พริก ขิง หอมแดง มาโขลกให้ละเอียด แล้วนำกบมาคลุกเคล้าและปรุงรส นำกบที่คลุกเคล้าแล้วไปห่อใส่ใบตองกล้วยแล้วใช้ไม้คัดไว้ นำไปนึ่งใช้เวลาครึ่งชั่วโมงถึง 1 ชั่วโมง หมกกบใส่ปลีกล้วยสามารถรับประทานกับข้าวเหนียวหรือข้าวสวยก็ได้

ผู้ให้ข้อมูล นางสีดา  ยอดบุญมา
บ้านเลขที่ 51 หมู่ที่ 4 บ้านดงน้อย ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

16) อ่อมปลาดุก
อ่อมปลาดุก เป็นอาหารที่สามารถทำรับประทานได้ง่าย อ่อมปลาดุกมีวัตถุดิบดังนี้ ปลาดุก (Clarias batrachus) ผักชีลาว(Anethum graveolens L.) หอมแดง (Allium ascalonicum L.) ตะไคร้ (Cymbopogon citratus Stapf.) ผักอีตู่ (ใบแมงลัก) (Ocimum africanum Lour.) บวบ (Luffa acutangula (L.) Roxb.) ต้นหอม (Allium cepa var. aggregatum G. Don) พริก (Capsicum frutescens L.) ข้าวเบือ (ข้าวเหนียว) (Oryza sativa L. var. glutinosa) และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำปลาดุกมาหั่นเป็นแว่น ล้างน้ำ แล้วนำหอมแดง ตะไคร้ พริก ข้าวเบือ (ข้าวสารเหนียวแช่น้ำ) มาโขลกให้ละเอียด จากนั้นนำปลาดุกใส่ลงไปในหม้อ แล้วใส่เครื่องปรุงรสลงไปในหม้อ พอปลาดุกใกล้สุกให้ใส่ผักชีลาว บวบ ต้นหอมและผักอีตู่ลาวลงไป สังเกตถ้าผักเริ่มสุกก็ยกหม้อออกจากเตาไฟได้ อ่อมปลาดุกสามารถรับประทานกับข้าวเหนียวหรือข้าวสวยได้

ผู้ให้ข้อมูล นางสีดา  ยอดบุญมา
บ้านเลขที่ 51 หมู่ที่ 4 บ้านดงน้อย  ตำบลพระธาตุ  อำเภอนาดูน  จังหวัดมหาสารคาม

17) อ่อมปู
อ่อมปู เป็นอาหารพื้นบ้านที่ชุมชนตำบลพระธาตุรับประทาน ในช่วงบางฤดู อ่อมปูมีวัตถุดิบดังนี้ ปู(Somanniathelphusa dugasti (Rathbun 1902)) พริก (Capsicum frutescens L.) หอมแดง (Allium ascalonicum L.) ตะไคร้ (Cymbopogon citratus Stapf.) ผักอีตู่ (ใบแมงลัก) (Ocimum africanum Lour.) ผักชีลาว (Anethum graveolens L.) และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร ล้างปูให้สะอาด แล้วแกะกระดองและอกปูออกจากกัน จากนั้นนำอกปูไปโขลกให้ละเอียดแล้วเอาไปกรองเอาน้ำปู และเอาพริก หอมแดง ตะไคร้ ไปโขลกให้ละเอียด เสร็จแล้วนำน้ำปูและเครื่องที่โขลกไว้ไปใส่หม้อต้ม (ห้ามคน) แล้วปรุงรส พอเดือดก็เอาต้นหอม ผักชีลาว ผักอีตู่ (ใบแมงลัก) ใส่ลงไป พอให้ผักสุกก็ยกหม้อออกจากเตาได้ อ่อมปูสามารถรับประทานกับข้าวเหนียวและข้าวสวยได้

ผู้ให้ข้อมูล นางเย็นฤดี  เลิงฮัง
บ้านเลขที่ 43  หมู่ที่ 4  บ้านดงน้อย  ตำบลพระธาตุ  อำเภอนาดูน  จังหวัดมหาสารคาม

18) แกงปูใส่วุ้นเส้น
แกงปูใส่วุ้นเส้น เป็นที่ทำรับประทานง่าย แกงปูใส่วุ้นเส้น มีวัตถุดิบดังนี้ ปู (Somanniathelphusa dugasti (Rathbun 1902)) พริก (Capsicum frutescens L.) หอมแดง (Allium ascalonicum L.) ต้นหอม (Allium cepa var. aggregatum G. Don) ตะไคร้ (Cymbopogon citratus Stapf.) ผักอีตู่ (ใบแมงลัก) (Ocimum africanum Lour.) ผักชีลาว (Anethum graveolens L.) วุ้นเส้น กระชาย และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร ล้างปูให้สะอาด แล้วแกะกระดองและอกปูออกจากกัน จากนั้นนำอกปูไปโขลกให้ละเอียดแล้วเอาไปกรองเอาน้ำปู และเอาพริก หอมแดง ตะไคร้และกระชายไปโขลกให้ละเอียด เสร็จแล้วนำน้ำปูและเครื่องที่โขลกไว้ไปใส่หม้อต้ม (ห้ามคน) แล้วปรุงรส พอเดือดก็เอาวุ้นเส้น ต้นหอม ผักชีลาว ผักอีตู่ (ใบแมงลัก) ใส่ลงไป แล้วก็ยกหม้อออกจากเตา แกงปูสามารถรับประทานกับข้าวเหนียวหรือข้าวสวยก็ได้

ผู้ให้ข้อมูล นางเย็นฤดี  เลิงฮัง  บ้านเลขที่ 43 หมู่ที่ 4  บ้านดงน้อย  ตำบลพระธาตุ  อำเภอ นาดูน  จังหวัดมหาสารคาม

19) หมกปลาดุกใส่ไข่
หมกปลาดุกใส่ไข่ มีวัตถุดิบดังนี้ ปลาดุก (Clarias batrachus)  ไข่ไก่ (Gallus gallus domesticus (Linnaeus, 1758)) หอมแดง (Allium ascalonicum L.) ตะไคร้ (Cymbopogon citratus Stapf.) ผักอีตู่ (ใบแมงลัก) (Ocimum africanum Lour.) พริก (Capsicum frutescens L.) ใบตองกล้วย (Musa x paradisiaca L.(ABB group)) และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำปลาดุกมาหั่นเป็นแว่น ล้างน้ำ แล้วนำพริก ตะไคร้และหอมแดง มาโขลกให้ละเอียด แล้วเอาปลาดุกมาคลุกเคล้ากับเครื่องที่โขลกไว้ คลุกเคล้าให้เข้ากัน แล้วตอกไข่ใส่กับปลาดุกที่ปรุงรสแล้วและโรยด้วยผักอีตู่ (ใบแมงลัก) คนให้เข้ากัน แล้วนำไปห่อใส่ใบตองกล้วย คัดด้วยไม้เสร็จแล้วนำไปนึ่ง 45 นาที พอสุกก็กินได้ หมกปลาดุกใส่ไข่สามารถรับประทานกับข้าวเหนียวหรือข้าวสวยก็อร่อย

ผู้ให้ข้อมูล นางเย็นฤดี  เลิงฮัง
บ้านเลขที่ 43 หมู่ที่ 4 บ้านดงน้อย  ตำบลพระธาตุ  อำเภอนาดูน  จังหวัดมหาสารคาม

20) หมกเขียด
หมกเขียด เป็นอาหารที่หารับระทานได้ยาก เนื่องจากวัตถุดิบมีบางฤดูกาลเท่านั้น หมกเขียดมีวัตถุดิบดังนี้ เขียด (Fejervarya limnocharis (Gravenhorst, 1829)) พริก (Capsicum frutescens L.) กล้วยดิบ(Musa x paradisiaca L. (ABB group))  ปลีกล้วย ตะไคร้ (Cymbopogon citratus Stapf.) ผักอีตู่ (ใบแมงลัก) (Ocimum africanum Lour.) หอมแดง (Allium ascalonicum L.) ผักชีลาว (Anethum graveolens L.)   ใบตองกล้วย (Musa x paradisiaca L.(ABB group)) และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำเขียดไปล้างน้ำ แล้วนำมาสับให้ละเอียด  นำพริก หอมแดง กะเทียม ตะไคร้ กล้วยดิบ ดอกกล้วยมาโขลกให้ละเอียด แล้วนำเขียดที่สับแล้วมาคลุกเคล้ากับเครื่องที่โขลกไว้ แล้วปรุงรส  จากนั้นนำไปห่อใส่ใบตองกล้วย (ยกเว้นใบตองจากกล้วยตีบ) นำไปนึ่งจนเขียดสุก หมกเขียดสามารถนำมารับประทานกับข้าวเหนียวได้

ผู้ให้ข้อมูล นางทองสุข  อัตไชย
บ้านเลขที่ 55 หมู่ที่ 4  บ้าน ดงน้อย ตำบลพระธาตุ  อำเภอนาดูน  จังหวัดมหาสารคาม

21) แจ่วบอง
แจ่วบอง เป็นอาหารพื้นบ้านของคนอีสานที่นำมารับประทานเป็นชีวิตประจำวัน แจ่วบองมีวัตถุดิบดังนี้ ปลาร้า (ปลาสร้อยขาว Henicorhynchuh siamensis) หอมแดง (Allium ascalonicum L.) กระเทียม (Allium sativum L.) ใบมะกรูด (Citrus hystrix  DC.) พริก (Capsicum frutescens L.) ตะไคร้ (Cymbopogon citratus Stapf.) และเครื่องปรุงรสต่างๆ

ขั้นตอนการประกอบอาหาร นำพริก กระเทียม หอมแดง ไปคั่ว แล้วนำมาโขลกให้ละเอียด เอาปลาร้ามาสับให้ละเอียด แล้วนำมาใส่กับเครื่องเทศที่โขลกแล้ว ใส่ตะไคร้ ใบมะกรูดที่หั่นแล้ว คลุกเคล้าให้เข้ากัน นำไปใส่กระปุกไว้เพื่อเก็บไว้รับประทาน แจ่วบองสามารถนำมารับประทานกับข้าวเหนียว ผักลวก

ผู้ให้ข้อมูล นางทองสุข อัตไชย
บ้านเลขที่ 55 หมู่ที่ 4 บ้าน ดงน้อย ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน จังหวัด มหาสารคาม

22) เหล้าโท
เหล้าโท เป็นเครื่องดื่มที่มีรสชาติหอมและอร่อย สามารถทำดื่มเองได้ เหล้าโทมีวัตถุดิบดังนี้ ข้าวเหนียว (Oryza sativa L. var. glutinosa) ลูกแป้ง

ขั้นตอนการทำ นำข้าวเหนียวแช่น้ำไว้หนึ่งคืน นำข้าวเหนียวมานึ่งให้สุก นำข้าวเหนียวที่สุกแล้วล้างน้ำ เพื่อให้ยางข้าวออก ผึ่งไว้สักพักแล้วนำไปใส่ชาม นำลูกแป้งมาบดหรือทุบให้ละเอียด โรยลูกแป้งที่บดแล้วผสมกับข้าวเหนียว คลุกเคล้าให้เข้ากัน แล้วนำไปใส่ไหหรือถังดำ กดให้เป็นรูตรงกลางปิดฝาให้สนิท หมักไว้เป็น ๓ คืน จะมีน้ำซึมออกมา แล้วเติมน้ำลงในถังดำให้เท่ากับข้าวเหนียวที่อยู่ในถังดำ ปิดฝาให้สนิท หมักไว้ 1 คืน ก็สามารถนำมาดื่มได้ เหล้าโทสามารถทำดื่มได้ตลอดทุกฤดูกาล

ผู้ให้ข้อมูล นายหาญ ประสานพัน
บ้านเลขที่ 28   หมู่ที่ 4  บ้านดงน้อย ตำบลพระธาตุ อำเภอนาดูน จังหวัด มหาสารคาม