มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้ร่วมสนองพระราชดำริ “โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.)” มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2558 โดยคณาจารย์จากมหาวิทยาลัยฯ ได้ร่วมเป็นคณะกรรมการดำเนินงาน ในปี พ.ศ. 2559 เพื่อเป็นการสานต่อพระราชปณิธานแห่งองค์พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชและสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารีในการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช มหาวิทยาลัยมหาสารคามได้ทำหนังสือขอพระราชทานพระราชวโรกาสขอสนองพระราชดำริในโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ และได้รับพระราชานุญาตให้แต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ในการนี้ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้ดำเนินการแต่งตั้งคณะทำงานเพื่อจัดทำแผนปฏิบัติการ และกิจกรรมต่างๆ ของโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ

นอกจากนี้ ในปีงบประมาณ 2560 มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มีแผนการดำเนินงานใน 2 พื้นที่ ได้แก่ เขตชุมชนกุดบาก จังหวัดสกลนคร  และเขตป่าโคกดงเค็ง อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม โดยจะมีการลงพื้นที่ทำการศึกษาความหลากชนิดของกล้วยไม้  และวิเคราะห์สารออกฤทธิ์ทางชีวภาพและฤทธิ์ทางชีวภาพของกล้วยไม้พันธุ์พื้นเมืองป่าใน อำเภอกุดบาก จังหวัดสกลนคร ปกปักทรัพยากรในเขตพื้นที่ป่าโคกดงเค็ง สถาบันวิจัยวลัยรุกขเวช มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เพื่อสำรวจและรวบรวมตัวอย่างทรัพยากรชีวภาพ ทรัพยากรกายภาพภาย และสังคมพืชเบื้องต้นบริเวณป่าโคกดงเค็ง อีกทั้ง มีการศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่น และจัดอบรมเชิงปฏิบัติการการสำรวจและจัดทำฐานข้อมูลทรัพยากรท้องถิ่นในพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม